آزمایش ادرار یکی از رایجترین آزمایشها به منظور بررسی و تعیین تغییرات شیمیایی، فیزیکی و میکروسکوپی در افراد است. با استفاده از این آزمایش پزشکان قادر خواهند بود بسیاری از بیماریهای افراد را تشخیص دهند. به طور معمول این آزمایش در زمانهای مختلفی تجویز میشود در برخی مواقع برای تعیین وضعیت عمومی بیماران این آزمایش گرفته میشود اما در برخی مواقع برای بررسی های تخصصی تر انجام میگیرد. بیماریهای بسیار مهم همچون بیماریهای کبدی، کلیوی، دیابت و… با آزمایش ادرار تشخیص داده خواهند شد. همچنین جالب است بدانید برای بررسی سلامت عمومی مادر و جنین آزمایش ادرار در دوره بارداری نیز رایج است. در ادامه با ما همراه باشید تا اطلاعات جامع و کاملی در رابطه با انجام آزمایش ادرار کسب کنید.
آشنایی با آزمایش ادرار
آزمایش ادرار یکی از آزمایشهایی است که در آن ادرار افراد از نظر ظاهری، شیمیایی و میکروسکوپی به طور کامل مورد بررسی قرار میگیرد. به منظور اندازه گیری و تشخیص ترکیبات شیمیایی مختلفی که در ادرار افراد وجود دارد، از تستهای مختلفی در این آزمایش استفاده میشود و جالب است بدانید که تمامی این تست ها تنها بر روی یک نمونه از ادرار صورت خواهد گرفت. همان طور که ذکر کردیم در آزمایش ادرار عوامل مختلفی میتوانند بررسی شوند اما پزشک معمولا بسته به علائم بیماران برخی از آنها را درخواست خواهد کرد.
آزمایش ادرار در چه مواردی تجویز میشود؟
یکی از سوالهای مهمی که معمولاً برای افراد به وجود میآید، این است که آزمایش ادرار به چه دلایلی تجویز میشود. از جمله دلایل انجام این آزمایش میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
آزمایش ادرار برای بررسی وضعیت سلامت عمومی: ممکن است به منظور چکاپ سالیانه، چکاپ بارداری یا چکاپ قبل از جراحی لازم باشد آزمایش ادرار را انجام دهید. همچنین در زمانی که قرار است فردی در بیمارستان بستری شود، به منظور بررسی وجود بیماریهای مختلف مثل بیماری دیابت، بیماریهای کلیوی و بیماریهای کبدی آزمایش ادرار صورت خواهد گرفت.
آزمایش ادرار برای تشخیص بیماریها: در برخی موارد، افراد به سبب دل درد، کمر درد، تکرر ادرار، سوزش ادرار، وجود خون در ادرار و دیگر مشکلات ادراری به پزشک مراجعه کنند که در این صورت پزشک برای آنها آزمایش ادرار را تجویز خواهد کرد. با توجه به آزمایش گرفته شده پزشک میتواند علت بروز این علائم را تشخیص دهد.
💫 بیشتر بخوانید: آزمایش در منزل با بیمه
آزمایش ادرار برای تحت نظر گرفتن بیماری: به طور معمول افرادی که دچار بیماریهای کلیوی یا عفونتهای ادراری باشند، لازم است به صورت منظم آزمایش ادرار را انجام دهند تا پزشک بتواند عارضه و وضعیت درمان آن را به طور دقیقی تحت نظر داشته باشد.
همچنین لازم است بدانید که برای تست بارداری و تست اعتیاد نیز نیاز به نمونه گیری از ادرار افراد است ولی در این تستها به دنبال مواردی میگردند که در نمونه عادی ادرار وجود نداشته باشد. به طور کلی این آزمایش به دلایل زیادی انجام میشود و کاربرد های فراوانی دارد.
چه بیماریهایی با آزمایش ادرار قابل شناسایی هستند؟
همانطور که در این مقاله بیان شد، آزمایش ادرار به شناسایی طیف وسیعی از بیماریها و مشکلات سلامتی کمک میکند. یکی از مهمترین کاربردهای این آزمایش، تشخیص بیماریهای دستگاه ادراری مانند عفونتهای ادراری، سنگ کلیه و مشکلات مجاری ادراری است. همچنین، آزمایش ادرار میتواند نشانههایی از بیماریهای متابولیک مانند دیابت را با شناسایی گلوکز یا کتون در ادرار نشان دهد. وجود پروتئین در ادرار میتواند به مشکلات کلیوی، مانند بیماری کلیوی مزمن، اشاره کند. در صورتی که گلبولهای قرمز یا سفید خون در ادرار وجود داشته باشد، ممکن است نشانهای از التهاب، عفونت یا آسیب به کلیهها یا دستگاه ادراری باشد. آزمایش ادرار همچنین میتواند به شناسایی اختلالات کبدی، نارسایی قلبی و مشکلات هورمونی کمک کند. به طور کلی، آزمایش ادرار ابزاری مفید برای ارزیابی سلامت عمومی بدن و شناسایی بیماریهای مختلف است.
آزمایش ادرار چگونه گرفته میشود؟
بهتر است که قبل از انجام آزمایش ادرار، نکات مهم مرتبط با آن را بشناسید. بسته به علت آزمایش ادرار، ممکن است لازم باشد نمونه را از اولین ادرار خود پس از بیدار شدن تهیه کنید که در این صورت پزشک به شما در این خصوص اطلاعات کافی خواهد داد و یا گاهی نیاز است که مدت دو ساعت از بیدار شدن شما گذشته باشد و یا ناشتایی وجود داشته باشد. در ارتباط با این موارد میتوانید از پزشک خود راهنمایی لازم بگیرید یا برای انجام آزمایش در آزمایشگاه سیمرغ، با شماره های تماس ارتباط برقرار کنید.
از آن جایی که مصرف برخی داروها میتوانند رنگ ادرار شما را تغییر دهند، معمولا پزشک پیش از آزمایش از شما درخواست خواهد کرد که برخی از داروهای موثر بر روی نتیجه آزمایش ادرار را قطع کنید. توجه داشته باشید در صورتی که پزشک دستور قطع دارویی را داد، از مصرف آن پرهیز کرده و در غیر این صورت داروی خود را خودسرانه قطع نکنید. در صورتی که در دوره قاعدگی خود هستید، لازم است قبل از جمع آوری نمونه پزشک خود را مطلع کنید. زیرا ترشحات واژن و خون قاعدگی میتوانند نتیجه آزمایش را تغییر داده و مختل کنند.
برای انجام این آزمایش، فقط کافیست تا در زمان مناسب ذکر شده ادرار را در ظرف نمونه بریزید و مدت زمان کوتاهی به آزمایشگاه برسانید. بیش از اندازه آب ننوشید که ادرار بیش از اندازه رقیق شود.
آزمایش ادرار در بارداری
معمولا برای خانم های باردار، پزشکان در اولین جلسات معاینه بارداری درخواست انجام آزمایش ادرار کامل و کشت ادرار را خواهند داد. البته بسته به شیوه و طریقه کار پزشک ممکن است آزمایش ادرار را هر سه ماه یک بار درخواست کند. آزمایش ادرار در دوران بارداری به منظور بررسی سلامت مادر و جنین صورت خواهد گرفت. مواردی چون قند، میزان گلبول سفید و قرمز، میزان پروتئین و کتون و ویتامین دی و …. از طریق آزمایش ادرار در بارداری مورد بررسی قرار میگیرد تا در زمان لزوم از ویتامین های جانبی برای فرد استفاده شود و یا رد صورتی که نیاز نیست، به طور بیهوده هیچ ویتامینی مصرف نشود.
💫 بیشتر بخوانید: آزمایش اوره خون
تفسیر مختصر آزمایش در ادرار
تقریبا همه افراد علاقه دارند که با اخذ نتایج آزمایش، هر چه سریع تر بتوانند آن را تفسیر کنند. در این بخش موارد متداول تر در نتیجه تست ادرار را برای شما ذکر کردیم اما برای دانستن دقیق نتیجه آزمایش حتما به بهترین پزشک متخصص مراجعه نمایید.
- رنگ (Color) :رنگ طبیعی ادرار زرد کم رنگ تا کهربایی تیره است.
- شفافیت (Appearance) :ادرار در حالت طبیعی باید شفاف باشد
- بو (Odor): اگر بو غیرطبیعی در ادرار وجود داشته باشد، احتمال وجود عفونت ادراری میباشد.
- وزن ادرار (Specific Gravity) :محدوده طبیعی وزن ادرار در حدود ۱.۰۰۳ تا ۱.۵۳۰ است.
- پی اچ ph: بازه طبیعی ph ادرار در حدود ۴.۶ تا ۸ است.
- پروتئین (Protein): محدوده طبیعی مقدار پروتئین موجود در ادرار بین ۵۰ تا ۸۰ میلیگرم است.
- گلوکز (Glucose): در حالت طبیعی نباید در ادرار گلوکز وجود داشته باشد.
- کتون (Ketone): در حالت طبیعی نباید در ادرار کتون وجود داشته باشد.
نتایج آزمایش ادرار همیشه دقیق هستند؟
در بیشتر موارد، نتایج آزمایش ادرار دقیق هستند، اما گاهی ممکن است عواملی مانند آلودگی نمونه، مشکلات در جمع آوری یا تغییرات موقتی در بدن بر نتایج تأثیر بگذارند. در صورتی که نتایج آزمایش نگران کننده باشند، پزشک ممکن است آزمایشات بیشتری تجویز کند یا از بیمار بخواهد نمونه ادرار جدیدی بدهد.
علائم اختصاری در آزمایش ادرار
علائم اختصاری در آزمایش ادرار موارد زیر هستند:
- پروتئین (Protein)
- گلوکز (Glucose)
- کتون (Ketone)
- کریستال (Crystals)
- رنگ (Color)
- شفافیت (Appearance)
- بو (Odor)
- وزن ادرار (Specific Gravity)
- وجود خون در ادرار (Hematuria)
- گلبولهای سفید و قرمز خون (WBC, RBC)
وجود خون در ادرار نشانه چیست؟
وجود خون در ادرار که به آن هماتوری گفته میشود، نشانهای از مشکلات مختلف در دستگاه ادراری است. این وضعیت ممکن است به علت عفونتهای ادراری (مانند cystitis یا پیلونفریت) ایجاد شود که باعث التهاب و آسیب به دیواره مجاری ادراری میشود. همچنین، خون در ادرار نشانهای از سنگ کلیه یا مثانه است، زیرا سنگها ممکن است به بافتهای حساس مجاری ادراری آسیب زده و باعث خونریزی شوند.
در برخی موارد، هماتوری به دلیل آسیب به کلیهها یا مثانه به دلیل جراحت یا فشار میباشد. مشکلات کلیوی مانند بیماری های مزمن کلیه یا گلومرولونفریت نیز باعث خونریزی در ادرار میشوند. علاوه بر این، تومورها یا سرطانهای کلیه، مثانه یا پروستات نیز میتوانند باعث وجود خون در ادرار شوند.
چه عواملی میتوانند بر نتایج آزمایش ادرار تأثیر بگذارند؟
عوامل مختلفی میتوانند بر نتایج آزمایش ادرار تأثیر بگذارند. یکی از مهمترین این عوامل، مصرف داروها است؛ داروهایی مانند آنتیبیوتیکها، داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) یا داروهای ضدافسردگی ممکن است بر ترکیب شیمیایی ادرار اثر بگذارند و نتایج را تغییر دهند. همچنین، برخی غذاها و نوشیدنیها میتوانند بر رنگ و ترکیب ادرار تأثیر بگذارند؛ به عنوان مثال، مصرف چغندر یا توت فرنگی ممکن است باعث تغییر رنگ ادرار به قرمز شود.
علاوه بر این، میزان مصرف مایعات تأثیر زیادی بر غلظت ادرار دارد؛ اگر فرد مقدار زیادی مایعات بنوشد، ادرار رقیقتر شده و ممکن است نتایج تستها کمتر دقیق باشد. در عین حال، کمبود آب بدن میتواند منجر به ادرار غلیظ و تغییر در مقادیر برخی مواد شیمیایی شود. شرایط فیزیکی مانند استرس یا فعالیت بدنی سنگین نیز میتوانند باعث افزایش پروتئین یا گلبولهای سفید در ادرار شوند. بنابراین، قبل از انجام آزمایش ادرار، بهتر است که پزشک از داروها، عادات غذایی و وضعیت عمومی بیمار اطلاع داشته باشد تا نتایج دقیقتری بدست آید.
نتیجه گیری
ممکن است پزشکان به دلایل مختلفی آزمایش ادرار را برای بیماران تجویز کنند. با بررسی نتایج به دست آمده از این آزمایش پزشکان میتوانند بیماریهای مختلف و وضعیت سلامتی عمومی مراجعان را تشخیص دهند.